Zakwaszenie gleb w Polsce

+ Dodaj aktualność

2009-05-04

Zakwaszenie gleb w Polsce stanowi jeden z najważniejszych czynników ograniczających produkcję roślinną. Przyczyniają się do niego zarówno warunki klimatyczno - glebowe, jak i działalność człowieka. W ponad 90% obszarów kraju występują gleby wytworzone z kwaśnych skał osadowych, z których intensywnie następowało wymywanie kationów o charakterze zasadowych. Procesy te stymulują opady oraz niskie temperatury, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Nie bez znaczenia pozostają także procesy mikrobiologiczne. Stąd też oddziaływanie czynników naturalnych w sposób szczególny przyczynia się do zakwaszenia gleby. Natomiast niezwykle silne oddziaływanie człowieka na pogarszanie odczynu gleby polega, przede wszystkim, na stosowaniu nawożenia oraz odprowadzaniu z plonem kationów zasadowych. Szczególnie niebezpieczne jest wykorzystywanie nawozów fizjologicznie kwaśnych przy niedostatecznych dawkach nawozów wapniowych, których zużycie dalece odbiega od faktycznych potrzeb.

Udział gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych, na których odczyn jest czynnikiem ograniczającym dobór i wielkość plonów roślin wynosi niezmiennie około 58 % powierzchni gruntów ornych, wahając się od 30 do ponad 80% w skali województw. Udział gleb o odczynie obojętnym i zasadowym, nie wymagających wapnowania, nie przekracza 18 %. To sprawia, że Polska jest jedynym krajem w Europie, w którym zakwaszenie użytków rolnych ma tak duże rozmiary.

Rozkład odczynu gleb w Polsce ma charakter wyraźnie strefowy (rys.1). Bardzo silnie zakwaszone są gleby w południowej części Polski - Karpaty i Sudety. Podobne pod względem składu granulometrycznego i również silnie zakwaszone gleby występują na Pobrzeżu Południowo - Bałtyckim. Wyjątkowo silnie zakwaszone są gleby w rejonie wzniesień południowo - mazowieckich. Duże powierzchnie gleb kwaśnych występują we wschodniej i północno - wschodniej Polsce.

Rys.1. Rozmieszczenie gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych w Polsce