Chemia rolna. Podstawy teoretyczne i praktyczne

2009-06-03

Chemia rolna jest odrębną dyscypliną nauki utworzoną w połowie XIX w., która ukształtowała się wraz z opublikowaniem pierwszych podręczników z zakresu nawożenia oraz rozpoczęciem eksploatacji i produkcji nawozów mineralnych.

Producent: SGGW
Autor red. S. Mercik
WydawcaSGGW
Rok wydania 2004
Liczba stron 287
ISBN 83-7244-285-1

Dyscyplina ta zajmuje się poznawaniem i kształtowaniem oddziaływania nawozów na roślinę za pośrednictwem środowiska glebowego. Głównym celem chemii rolnej jest optymalizacja nawożenia, prowadząca do wzrostu plonów roślin, z zachowa­niem ich dobrych cech jakościowych, wysokiej efektywności, a więc i opłacalno­ści, oraz bez ujemnego wpływu na środowisko. Dobór optymalnej dawki nawozów przy wysokiej efektywności ich działania ma wpływ na wzrost opłacalności produ­kcji roślinnej, a jednocześnie eliminuje ujemne skutki nawożenia w środowisku naturalnym. Centralną i specyficzną treścią tej dyscypliny jest określenie potrzeb pokarmowych i nawozowych roślin oraz doradztwo w tym zakresie. Tak rozumiana optymalizacja nawożenia może być realizowana przez chemika rolnego, jeżeli uwzględnione zostaną wiadomości z dyscyplin pokrewnych, takich jak: glebo­znawstwo i mikrobiologia gleby, botanika, fizjologia roślin i biochemia, chemia, ekologia. Równocześnie chemia rolna stwarza podstawy do dobrego opanowania ogólnej i szczegółowej uprawy roli i roślin, przemysłu rolno-spożywczego, żywie­nia ludzi i zwierząt, ochrony środowiska, przemysłu nawozowego i innych gałęzi gospodarki.

Układ tego opracowania został konsekwentnie podporządkowany tak zakreślo­nemu obszarowi tematycznemu chemii rolnej. Dla efektywnego nauczania tych treści należało wyraźnie rozbudować wiadomości wprowadzające do poszczegól­nych podrozdziałów (odpowiadających ćwiczeniom). Jest to o tyle ważne, że w ostatnich latach bardzo ograniczono liczbę godzin wykładów, a prócz tego na ćwiczeniach brak jest czasu na omówienie tych zagadnień. Z tego powodu wiado­mości wprowadzające do poszczególnych jednostek tematycznych (podrozdzia­łów), realizowanych w formie ćwiczeń laboratoryjnych lub seminaryjnych, są na tyle obszerne, że naszym zdaniem, są wystarczającym zakresem wiedzy dla studenta realizującego program chemii rolnej. Pięć rozdziałów tego opracowania:

Wiadomości wprowadzające, Nawozy organiczne (naturalne) i mineralne, Chemi-cznorolnicze właściwości gleb. Skład chemiczny roślin. Metody badania potrzeb i efektywności nawożenia, stanowią prawie całą obowiązującą treść chemii rolnej na wydziałach rolniczych, jak również mogą być pomocne przy realizowaniu pokrewnych przedmiotów na innych wydziałach i kierunkach studiów - a szcze­gólnie ogrodniczych, i ekonomiczno-rolniczych. Szczególne miejsce w tym opracowaniu zajmują chemicznorolnicze metody analityczne oraz opracowane dla tych metod programowe zalecenia nawozowe. Uwzględniono głównie takie metody analizy gleb i roślin, dla których opracowano wartości graniczne, uwzględniające cechy jakościowe badanego materiału. Te metody chemicznorolnicze realizowane będą za pomocą nowoczesnego sprzętu analitycznego. W programie analiz labora­toryjnych znajdują się następujące metody analiz chemicznych: wagowe, objęto­ściowe, kolorymetryczne, potencjometryczne, absorpcji atomowej i emisji atomowej.

Opracowanie to przeznaczone jest nie tylko dla studentów kursu podstawo­wego z przedmiotu chemia rolna, ale również dla magistrantów specjalizujących się w tej dyscyplinie oraz dla pracowników laboratoriów chemicznorolniczych. Osoby te wykonują analizy materiału w całości, łącznie z przygotowaniem nie­zbędnych odczynników i umiejętnością posługiwania się aparaturą laboratoryjną. W związku z tym treść tego opracowania obejmuje również te czynności analizy laboratoryjnej.

W celu sprawdzenia opanowania przedmiotu na końcu podrozdziałów podano pytania kontrolne. Pytania te dotyczą przede wszystkim treści zamieszczonej w tym opracowaniu. Natomiast w celu rozszerzenia wiadomości z dyscypliny "chemia rolna", na końcu każdego rozdziału podano również literaturę uzupełnia­jącą.